Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) sırasında, Bitki Bazlı Gıdalar Derneği (BİTKİDEN) Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Akdağ, gıda sistemlerinin iklim politikalarında daha fazla öneme sahip olması gerektiğini belirtti. Akdağ, konferanstaki konuşmasında, gıda sistemlerinin dönüşümü için daha fazla finansman sağlanması gerektiğini ve Türkiye’nin bitkisel zenginliğinin yüksek ekonomik katma değer yaratması için yenilikçi gıda teknolojilerinin devreye alınması gerektiğini vurguladı. Boston Consulting Group'un (BCG) 2024 tarihli bir çalışmasına atıfta bulunarak, alternatif protein yatırımlarının sera gazı emisyonunu azaltma potansiyelinin önemli bir fırsat sunduğunu belirtti.
Konferansın Ana Temaları
9 Kasım'da Antalya'da başlayan COP31, iklim değişikliği ile mücadelede önemli bir platform haline geldi. Konferansın ilk günlerinde gıda güvenliği, iklime dayanıklı tarım uygulamaları, enerji dönüşümü ve kaynak verimliliği gibi kritik konular ön plana çıktı. Akdağ, konuşmasında enerji ve ulaşım sektörlerindeki dönüşüm ile birlikte gıda sistemlerinin de iklim politikalarının ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini ifade etti. İklim değişikliğinin tarım üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle gıda sistemlerinin yenilenmesi gerektiğine dikkat çekerek, bu süreçte alınacak kararların ekonomik ve çevresel sonuçlarını vurguladı.
Gıda Sistemlerinin İki Yönlü Rolü
Akdağ, gıda sistemlerinin hem iklim krizine katkıda bulunduğunu hem de bu krizden etkilendiğini belirtti. Konferansta, iklim değişikliğinin sebep olduğu kuraklık ve aşırı hava koşullarının tarımsal üretim üzerinde yarattığı baskılara karşı çözüm önerileri sundu. Akdağ, gıda sistemlerinin iklim değişikliğine karşı yalnızca uyum sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda bu değişikliğin önlenmesinde aktif bir rol oynaması gerektiğini vurguladı. Sera gazı emisyonlarının azaltılması konusunda somut adımlar atılmasının önemini vurgulayan Akdağ, gıda sistemlerinin iklim politikaları içerisindeki yerinin güçlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Elektrifikasyon ve Protein Dönüşümü
COP31’de enerji ve ulaştırma dönüşümünün yanı sıra gıda sistemlerindeki dönüşüme de dikkat çekildi. Akdağ, iklim finansmanın sağladığı yatırımların, emisyon azaltımı potansiyelinin göz önünde bulundurulması gerektiğini söyledı. BCG'nin "What the Alternative Protein Industry Can Learn from EV Companies" başlıklı makalesine atıfta bulunarak, alternatif protein yatırımlarının sağladığı çevresel faydaların, elektrikli araçlara yapılan yatırımlarla kıyaslandığında dört kat daha fazla etkiye sahip olabileceğini belirtti. Akdağ, bu tür yatırımların desteklenmesi gerektiğine dikkat çekti.
Türkiye'nin Bitkisel Zenginliği
Türkiye'nin bitkisel üretim kapasitesine değinen Akdağ, özellikle baklagiller, tahıllar ve yağlı tohumlar açısından büyük bir potansiyele sahip olduğunu ifade etti. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine göre, nohut ve kırmızı mercimek üretiminin giderek artacağına dikkat çekerek, bu kaynakların yenilikçi gıda teknolojileri ile entegrasyonunun yeni ekonomik fırsatlar sunabileceğini belirtti. Akdağ'a göre, bu doğal kaynakların yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi ile Türkiye, iklim hedeflerine ulaşmanın yanı sıra gıda sanayisinde rekabet avantajı da elde edebilir.
Geleceğe Yatırım Yapmak
Akdağ, bitki bazlı gıdaların gelişiminin mevcut gıda seçeneklerini ortadan kaldırma anlamına gelmediğini, aksine gıda çeşitliliğini artırmak, kaynakları daha verimli kullanmak ve farklı tüketici ihtiyaçlarına yanıt verebilecek üretim modellerinin geliştirilmesinin gerektiğini belirtti. BİTKİDEN, gıda sistemlerine daha fazla öncelik verilmesi çağrısında bulunarak, özellikle alternatif protein teknolojilerine yönelik Ar-Ge desteklerinin artırılması ve yenilikçi girişimlerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini vurguladı. Akdağ, Türkiye’nin bitkisel zenginliğinin bilim ve teknolojiyle buluşturulmasının, iklim hedeflerinin yanında yeni bir rekabet alanı yaratabileceğini belirtti.
