Yaz sezonuyla beraber turizm faaliyetlerinin canlılığı artarken, restoran sektörü bu durumdan beklenen şekilde faydalanamıyor. İstanbul Ticaret Odası 17. Restoran ve Yiyecek-İçecek Hizmetleri Meslek Komitesi Başkanı Ebru Koralı, özellikle küçük ve orta ölçekli restoranların artan maliyetler nedeniyle faaliyetlerini sürdürmenin zor hale geldiğine dikkat çekiyor. Bunun yanı sıra, sektörün sürdürülebilirliğini sağlamak adına destekleyici önlemler alınmasının gerekliliği vurgulanıyor.
Restoran Sektörünün Maliyet Baskısı
Yaz aylarının getirdiği turizm hareketliliği, restoran sektörü için önemli fırsatları beraberinde getiriyor. Ancak artan maliyetler, işletmelerin bu fırsatları değerlendirmesine engel oluyor. Ebru Koralı, özellikle turist sayısının artmasının restoran sahipleri için olumlu bir gelişme olduğunu fakat yükselen maliyetlerin kârlılık üzerinde önemli bir tehdit oluşturduğunu ifade ediyor. Maliyet artışlarının işletmelerin önceliklerini müşteri sayısından daha çok maliyetleri kontrol altına almak yönünde kaydırdığını belirtiyor.
2026 Yılına Dair Veriler ve İfadeler
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2026 yılının ikinci çeyreğinde ülkedeki turizm geliri geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla %2,6 oranında azalmış durumda. Bu dönemde elde edilen turizm geliri 15,9 milyar dolar olarak kaydedilirken, ziyaretçi sayısı %5,1 azalarak 15,6 milyon olarak belirlenmiştir. Yine ilk altı aylık süreçte toplamda 25,7 milyar dolarla birlikte 24,8 milyon turist ülkemize gelmiştir. Ziyaretçi başına ortalama harcadıkları miktar nominal olarak artsa da, sektör temsilcileri bu artışın maliyetlerdeki yükselişi karşılayamaya yetmeyeceği görüşündeler.
Maliyet Artışı ve Gelir İlişkisi
Yılın ikinci çeyreğinde yeme-içme harcamaları %5,2 oranında artış gösterirken, konaklama ve yiyecek hizmetleri için Hizmet Üretici Fiyat Endeksi %31,97 oranında yükselmiştir. Temmuz ayında gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık enflasyon %37,53 olarak kaydedildi. Koralı, bu durumun restoran işletmelerinin gelir artışlarının, maliyet artışlarının gerisinde kaldığını gösterdiğini vurguluyor. Enerji, kiralama, personel, gıda ve lojistik maliyetlerindeki artışların işletmeler üzerinde yarattığı baskının her geçen gün büyüdüğünü aktarıyor. Koralı, 'Cirodaki artışın büyük bir bölümü, artan giderlerle karşılanmaya yöneliyor. Bu da kârlılığı koruma çabalarını güçleştiriyor' şeklinde ifadelerde bulunuyor.
Küçük İşletmelere Etkisi
Artış gösteren maliyetler ve azalan kârlılık, küçük ve orta ölçekli işletmeleri derin bir şekilde etkiliyor. Özellikle mahalle restoranları, kira, enerji ve personel gibi yükselen maliyetlerin altında ezilerek faaliyetlerini sürdürmekte büyük zorluklar yaşıyor. Ebru Koralı, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin, ayakta kalmak için önemli çabalar gösterdiğini söyleyerek, bu işletmelerin zaman zaman kapatmak zorunda kaldığını gözlemlediklerini belirtiyor. Kapanan her restoranın yalnızca bir işyeri değil, aynı zamanda yılların birikiminin, çalışanların gelir kaynaklarının ve yerel ekonomilerin zarar görmesi anlamına geldiğini dile getiriyor.
Restoranların Turizmdeki Önemi
Koralı, konaklama ve yiyecek hizmetleri sektöründeki yaklaşık 1 milyon 444 bin çalışanın mevcut olduğunu ifade ederek, gastronominin turizm deneyiminin en önemli unsurlarından biri olduğunu vurguluyor. Restoran sektörünün, turizmle ilgili politika ve destek mekanizmalarında bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini savunuyor. İşletmelerin, bu tür desteklerden yararlanmasının, hem sektörün gelişimi hem de ekonomik sürdürülebilirlik açısından kritik öneme sahip olduğunu ifade ediyor.
Sürdürülebilirlik ve Restoranlar
Koralı, restoran sektörünün turizm ve şehir ekonomisi açısından önemli bir bileşen olduğunu belirtiyor. Restoranların yalnızca yemek sunan işletmeler olmadığını; aynı zamanda şehir hayatının, turizmin ve ekonomik aktivitelerin merkezinde yer aldığını ifade ediyor. Sektörün rekabet gücünü artıracak ve maliyet baskılarını azaltacak adımların atılmasının gerekliliğine dikkat çekiyor. Koralı, 'Sektörümüzün güçlü yapısını koruyabilmesi için, sürdürülebilirliğin desteklenmesi ve maliyetlerin azalması adına atılacak adımlara ihtiyaç var' diyerek sözlerini noktalıyor.
