Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı, 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu ortaklığı ile "Derin Miras" projesini başlatarak, Çanakkale Boğazı’ndaki tarihi gemi batıklarını katodik koruma yöntemiyle koruma altına alma çalışmalarına başladı. Projenin hedefi, Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı, dünya genelinde batık dalış turizminin en önde gelen merkezi haline getirmektir.
Proje ile Yenilikçi Koruma Yöntemleri
Derin Miras Projesi, 111 yıldır su altında bulunan tarihi gemi batıklarının korunması ve sürdürülebilir şekilde dalış turizmine kazandırılması amacıyla yeni bir dönemi başlatıyor. Batıkların etrafına, fiziksel müdahalelerde bulunulmadan özel çinko anotlar yerleştiriliyor. Bu yöntem sayesinde batan gemilerin korozyonu durdurulacak, bu sayede hem dünya kültürel mirası korunacak hem de Türkiye’nin sürdürülebilir turizmine katkıda bulunulacak. Sualtı biyolojik çeşitliliği de göz önünde bulundurularak, yerel ekonomiye önemli bir destek sağlanması hedefleniyor.
Dalış Turizmi Ekonomik Fırsatlar Sunuyor
Dünya genelinde dalış turizmi günden güne büyümekte. Birleşmiş Milletler Turizm Örgütü (UN Tourism) verilerine göre, her yıl yaklaşık 7 milyon kişi dalış yapmak üzere uluslararası seyahat düzenliyor. Ayrıca, küresel dalış turizmi pazarının 2026 yılı itibarıyla 5-6 milyar ABD doları seviyelerine ulaşması bekleniyor. Türkiye, geçtiğimiz yıl 70 milyona yakın turist ağırlayarak önemli bir turizm geliri elde etti, fakat dalış turizminin bu hacmin içindeki payı sınırlı görünmekte. Sertifikalı dalgıçların harcamaları, geleneksel deniz tatilleri yapan ziyaretçilere göre 2-3 kat daha fazla olduğu belirtiliyor. Bu yeni turizm modeli, yerel ekonomilere yenilikçi katkılar sunma potansiyeline sahip.
Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı'nın Önemi
Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, I. Dünya Savaşı temalı dünyada tek su altı parkı olarak dikkat çekiyor. Türkiye’de dalış turizmi denildiğinde genellikle Kaş, Fethiye veya Marmaris gibi bölgeler akla gelse de, Gelibolu'nun bu alanda sunduğu eşsiz deneyimler, onu diğerlerinden ayırıyor. Her batığın keşfi için birçok dalış yapılması gerektiğinden, bu durum, turistlerin bölgeye tekrar gelmesini teşvik ediyor. Örneğin, 123 metre uzunluğundaki ve 85 metre derinlikte bulunan SS Carthage batığını tamamen deneyimlemek için bir dalgıcın 40-50 dalış yapması gerekli. Bu da Gelibolu’yu, kültürel mirası korumanın yanı sıra ekonomik olarak da karlı bir yatırım haline getiriyor.
Çanakkale’nin Rekabet Avantajları
Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, özellikle Mısır, Malta, Yunanistan ve Hırvatistan gibi global rakipleriyle karşılaştırıldığında birçok avantaj sunuyor. Park, hemen hemen her seviyeden dalış meraklısına hitap eden 7 metreden başlayarak çeşitli derinlik alternatifleri ile zengin içerik sağlıyor. Bu batıklara erişim mesafesi ise, iskeleden yalnızca 10 dakika ila 1,5 saat içinde gerçekleştirilebiliyor. Ayrıca, yıl boyunca 12 ay dalış imkânı, buraya gelen turistlere büyük bir fırsat sunuyor.
Projenin Sözleri ve Vizyonu
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, Gelibolu Sualtı Parkı’nın derinliklerindeki batıkların insanlık tarihinin ortak hafızası olduğunu belirtiyor. Projenin misyonunu geliştirmek amacıyla, deniz altındaki tarihi zenginliklerin korunmasının evrensel bir sorumluluk olduğunu vurguluyor. "Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı'nı, dünya genelinde önemli bir dalış merkezi haline getirmeyi hedefliyoruz." şeklindeki sözleri ile proje kapsamındaki hedeflerini net bir şekilde ortaya koyuyor. Bu projeyle birlikte, çevre dostu yöntemlerle tarihin korunması sağlanacak.
Küresel Ortaklık ve Destek
1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu'nun CFO’su Murat Sarıkaya, bölgenin gelişimi açısından projeye verdikleri desteği vurgulamakta. “Geçmişten aldığımız değerleri geleceğe aktararak sürdürülebilir bir yaklaşım sergiliyoruz,” diyor. Derin Miras Projesi'nin bölgedeki sosyal, kültürel ve ekonomik etkileri üzerine çalışmalara devam edeceklerini, bu tür projelerin izlenebilir ve ölçeklenebilir bir model sunacağını ifade ediyor. Bu hedeflere ulaşmak için geniş bir destek ağı oluşturmayı ve bölgenin turizm potansiyelini en üst düzeye çıkarmayı amaçlıyorlar.
Uluslararası Dalış Etkinlikleri
Projenin tanıtılması amacıyla katodik koruma uygulamasının başarılı olduğu Suvla Koyu'ndaki HMS Louis batığına tanıtım dalışı düzenlendi. Tanıtım dalışında, "Underwater Photographer of the Year" ödüllü İsveçli sualtı fotoğrafçısı Alex Dawson, geminin 13 metre derinliğindeki görüntülerini kaydetti. Bu dalışla birlikte, Guinness Dünya Rekortmeni milli serbest dalış sporcusu Bilge Çingigiray da gemiye serbest dalış yaparak uluslararası camianın dikkatini çeken önemli anlara imza attı.
İlerleyen Projeler ve Planlar
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı, bölgedeki 27 batık ve iki resif ile toplam 29 dalış noktasını tanıtarak Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı küresel çapta en çok tercih edilen dalış yerleri arasına sokmayı hedefliyor. TÜBİTAK ve çeşitli üniversitelerin desteklediği Derin Miras Projesi, hem bilimsel hem de kültürel bir mirası koruma çabası sunmanın yanı sıra, dünya dalış topluluklarının gözdesi olmayı vaat ediyor.
