TÜGİS Webinar Serisi'nin onuncu konuğu, Hasat Türk Genel Yayın Yönetmeni ve AB Kooperatifçilik Uzmanı Erdem Ak oldu. Ak, Türkiye'de yaklaşık 50 bin kooperatif ve 5 milyona yakın kooperatif ortağı bulunduğunun altını çizdi. Ayrıca, kooperatifçiliğin gıda sektöründe sürdürülebilirliğin önemli bir bileşeni olduğunu vurguladı. Kooperatiflerin, güvenilir hammadde teminatından üretim standartlarına, ölçek ekonomisinden tedarik sürekliliğine kadar birçok alanda gıda sektörünün ihtiyaçlarını karşılayabileceğini ifade etti.
TÜGİS Webinar'ında Kooperatifçilik Konusu
TÜGİS (Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası), gıda sektörünün önde gelen meselelerini uzman isimlerle ele aldığı Webinar Serisi'nin 10. bölümünde kooperatifçiliği gündeme aldı. “İnsan Odaklı Bir Yol: Kooperatifçilik” başlığını taşıyan yayında konuk olarak Erdem Ak söz aldı. Ak, kooperatiflerin gıda sistemindeki rolünü, üretim süreçlerini ve genel olarak sektörü etkileyen unsurları masaya yatırdı.
Kooperatiflerin Sosyal ve Ekonomik Rolleri
Kooperatiflerin gıda sistemindeki konumunu, üretim, tüketim, sürdürülebilirlik, gıda güvenliği, ölçek, pazarlama ve yönetim başlıkları üzerinden inceleyen Ak, Türkiye’deki kooperatiflerin geniş bir ortaklık ve faaliyet yapısına sahip olduğunu belirtti. Ak, kooperatifleri 'sosyal temelli ekonomik işletmeler' olarak tanımlayarak, bu yapıların yalnızca sosyal amaçları değil, aynı zamanda üretim, finans, pazarlama ve insan kaynakları yönetimi gibi tüm iş süreçlerini üstlenmeleri gerektiğini vurguladı.
Kooperatiflerin Gıda Sanayisindeki Rolü
Erdem Ak, gıda üretiminin ana hammaddelerinin tarım alanından elde edildiğini ve bu bağlamda kooperatiflerin gıda sanayisiyle doğrudan bir bağlantıya sahip olduğunu ifade etti. Tarım kooperatiflerinin, birçok küçük üreticiyi ortak standartlar altında bir araya getirerek gıda sanayisinin güvenilir hammadde kaynakları olduğuna dikkat çekti. “Kooperatifler gıda sanayisinin doğal tedarik ortaklarıdır” diyen Ak, bu yapıların ölçek ve kurumsal kapasite artırdıkça, üretim ve pazarlama süreçlerine etki edebileceğini belirtti.
Gıda Güvenliği Üzerindeki Etkileri
Kooperatiflerin gıda güvenliği konusundaki işlevini, üretim öncesi, süreci ve sonrası aşamalarında ele alan Ak, gıda güvenliğinin uygun girdilerin seçiminden oluştuğunu savundu. Yem, tohum ve gübre gibi girdilerin standartlara uygun şekilde temin edilmesinin kooperatiflerin asli görevleri arasında yer aldığına değindi. Ak, üretim aşamasında ortak bir kalite kontrol sisteminin kurulmasının önemini vurgulayarak, özellikle süt gibi birçok küçük aile işletmesinden toplanan ürünlerin denetiminin, güvenli gıda sağlayabilmek açısından kritik olduğunu açıkladı.
Sürdürülebilirlik ve Kooperatifçilik
Daha önceki açıklamalarında sürdürülebilirliğin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini belirten Ak, kooperatiflerin yerel üretimlerin devamlılığını sağlaması, ekonomik varlıkların korunması ve üretim ekosisteminin gelişimine katkı sunduğunu ifade etti. Ak, kooperatifçiliğin gıda sisteminin geleceği açısından stratejik bir öneme sahip olduğunu vurguladı. “Sürdürülebilirlik, bir tek işletmenin faaliyet göstermesinin ötesinde sosyal, ekonomik ve çevresel koşulların dengesi gerektirir” dedi.
Ölçek Sorunları ve Çözüm Önerileri
Türkiye’deki tarım kooperatiflerinin yaşadığı en önemli sorunlardan birinin ölçek olduğunu belirten Ak, küçük coğrafi alanlarla sınırlı kalan yapıların modern rekabet koşullarında yetersiz kaldığını belirtti. Üreticilerin benzer ürünleri yetiştikleri alanlarda ilçe veya havza ölçeğinde bir araya gelmelerinin daha etkili bir çözüm olabileceğini savundu. Kooperatiflerin, ortak bir çatı altında toplanmasının üretim miktarını artırabileceği ve pazarlama sorunlarını aşabileceği yönünde görüşlerini paylaştı.
Kooperatiflerin Finansal Sürdürülebilirliği
Kooperatiflerin sosyal hedeflere sahip olsa da ekonomik bir işletme olarak faaliyet gösterdiğini hatırlatan Ak, iyi niyetin sadece tek başına sürdürülebilir bir yapı kurmak için yeterli olmadığını belirtti. Kooperatiflerin, üretim miktarını, maliyetlerini ve insan kaynaklarını önceden bilmesi gerektiğini dile getirdi. Hibe ve desteklerin başlangıçta faydalı olabileceğini ancak kooperatiflerin uzun vadede kendi ekonomik faaliyetleriyle varlıklarını sürdürmeleri gerektiğinin altını çizdi.
Gıda Sanayisi ve Kooperatif İlişkisi
Erdem Ak, kooperatiflerin sosyal adalet, gıda güvenliği, gelir dağılımı ve gıdaya erişim gibi alanlarda önemli bir rol oynadığını belirtti. Gıda sanayisinin, kooperatiflerle daha yakın iş birlikleri kurarak, gıda sistemine olumlu katkılar sağlayabileceği görüşündeydi. “Birincil tarımsal üretim ile işleme arasında sağlam bir bağlantı kurulması gerekmektedir” diyen Ak, bu tür iş birliklerinin her iki taraf için faydalı olacağını ifade etti.
